Gesponsorde links en advertenties gaan er voor zorgen dat elf.je kan blijven bestaan, met meer als 120.000 bezoekers per lukt dat wel!
Tristan en Isolde
Tristan en Isolde
De
oorsprong van de Tristanlegende moet waarschijnlijk gezocht
worden bij de Picten - een Keltisch volk uit Noord-Schotland.
De verschillende Keltische volkeren van Ierland, Wales, Cornwall
en Bretagne hebben hierna bijgedragen aan de ontstaansgeschiedenis
van deze legende. Deze legende is in eerste instantie alleen
mondeling verteld door beroepsvertellers. Later in de 12e eeuw
wordt het door meerdere mensen op schrift gezet.
Eilhart van Oberg schrijft tussen 1170 en 1190 zijn "Tristant",
de enige complete versie van de legende, die het verhaal dicht
bij de oorspronkelijke bronnen houdt.
Het grote succes heeft het verhaal te danken aan de versie van
Luce del Gat genaamd "L'estoire de Monseigneur Tristan",
ook wel "Tristan en prose" genoemd.
Het geschil van koning Mark en Tristan wordt van feodaal geschil
tussen vazal en heer omgezet naar het verhaal van een dappere
held en een laffe verrader. Het verhaal wordt aangevuld met
een aantal ridderlijke avonturen en heeft zich hiermee een plaats
veroverd in de gemeenschap van koning Arthur. Tristan blijft
in deze verhalen echter alleen een gast. Hij verblijft meestal
voor kortere of langere tijd aan het hof van koning Arthur om
deel te nemen aan een steekspel, of om rust te vinden na een
zware krijgstocht.
Het verhaal
Rivalin, de jonge graaf van Ermonie, een landstreek
in Bretagne, besluit op een dag dat hij meer van de wereld wil
zien, waarop hij met twaalf ridders per schip op reis gaat.
Hij komt terecht in Cornwall, bij Tintagel, het kasteel van
koning Mark. Hier wordt hij uitgenodigd om een tijd te blijven.
Rivalin helpt koning Mark met het verdrijven van de Schotten
uit zijn land en krijgt daarvoor als beloning de hand van Blanchefleur,
de zus van koning Mark.
Na de geboorte van haar kind overlijdt Blanchefleur. Rivalin
is kort daarvoor in een gevecht omgekomen.
Rohand, een vertrouweling van Rivalin neemt de zorg van het
kind op zich, die hij Tristan laat dopen, vanwege alle rouw
en droefheid, waaronder hij is geboren. Op zesjarige leeftijd
krijgt Tristan een leermeester, Gouvernail genaamd, die hem
alles leert wat een ridder moet weten, maar ook leert hij zangkunst
en harpspelen. Op een gegeven moment weten kooplui Tristan te
ontvoeren met een schip, die echter vergaat. Tristan weet levend
aan land te komen en blijkt in Cornwall te zijn. Hij komt op
Tintagel, bij koning Mark terecht en oogst hier veel bewondering
vanwege zijn uitzonderlijke kwaliteiten.
Rohand is na het verdwijnen van Tristan op zoek naar hem
gegaan. Na enige jaren, als Tristan negentien is, zien zij
elkaar weer. Rohand legt aan koning Mark uit, dat Tristan
de zoon van zijn zus is. Als bewijs laat hij de ring van Blanchefleur
aan de koning zien. Hierop wordt Tristan door koning Mark
als pleegzoon aangenomen en als troonopvolger aangewezen.
Na enige tijd komt Morholt, de broer van de koning van Ierland,
om koning Mark aan een laatste deel van een schatting te houden
en om aan hem driehonderd jonge mensen uit de edele families
van Cornwall mee te geven. Tristan laat het op een duel aankomen
en weet Morholt te doden, ten koste van een wond toegebracht
door het giftige zwaard van Morholt. De enige die het tegengif
kent, is de koningin van Ierland.
Morholt wordt teruggebracht naar Ierland, waar men in zijn
schedel een splinter vindt van het zwaard dat hem de fatale
klap heeft toegebracht.
Tristan besluit om met Gouvernail naar Ierland te gaan, zodat
hij kan genezen van de wond, waar hij steeds meer last van
krijgt. Hij weet aan het Ierse hof te komen als harpspeler,
genaamd Tantris om Isolde, de dochter van de koning, hierin
les te geven. Hier wordt hij genezen door de koningin, die
blij met hem is vanwege zijn goede invloed op haar dochter.
Hij verblijft nog een paar maanden aan het hof, voordat hij
weer naar Cornwall vertrekt.
Hier merkt Tristan dat er edelen zijn, die afgunstig op hem
zijn. Zij dwingen koning Mark om te trouwen en zelf voor een
troonopvolger te zorgen. Koning Mark zegt nu dat hij Isolde
als vrouw wil, hopende dat de edelen hiervan af zien vanwege
het feit dat niemand naar zijn aartsvijand durft om de hand
van zijn dochter te vragen. De edelen houden echter voet bij
stuk en Tristan bied aan om haar te gaan halen. Nu was het
zo dat er in het woud bij Dublin een draak leefde en diegene
die deze draak zou doden, zou de hand van Isolde krijgen.
Tristan
weet na een gevaarlijke strijd de draak te doden en snijd hem
de tong af, voordat hij bewusteloos neervalt door de wonden
die de draak hem heeft toegebracht. Agavin, een hoffunctionaris,
was Tristan gevolgd en heeft het hoofd van de draak afgeslagen
in de veronderstelling dat Tristan door de draak gedood is.
Hij hoopte nu dat hij als overwinnaar van de draak zou worden
gezien en zou kunnen trouwen met Isolde.
Nadat hij teruggekeerd was en Isolde heeft opgeeist, gaat
Isolde op onderzoek uit samen met haar moeder. Zij vertrouwen
de zaak niet. Zij vinden na enige tijd Tristan en nemen hem
mee om hem te verzorgen.
Hier komen zij er ook achter dat Tristan de moordenaar is van
Morholt. Tristan verteld nu wie hij is en waarvoor hij komt.
Aan de koning vraagt hij nu de hand van Isolde voor koning Mark.
Ook zegt hij dat de twee volken dan vredig naast elkaar kunnen
leven, waarop de koning met het huwelijk instemt, als Tristan
Agavin weet te weerleggen dat deze de draak gedood heeft. Als
later Agavin Isolde opeist door het hoofd van de draak te tonen,
zegt Tristan dat hij liegt. Tristan zegt dat er een onderdeel
van het hoofd mist en laat hem de tong zien. Agavin maakt zich
onder hoongelach uit de voeten.
Tristan en Isolde vertrekken nu naar Cornwall, om Isolde
met koning Mark te laten trouwen. De moeder van Isolde had
Brangwaine - de dienares van Isolde - een toverdrank meegegeven.
Deze toverdrank zou er voor zorgen dat koning Mark en Isolde
verliefd op elkaar zouden worden. De koningin vond dit nodig
omdat zij dacht dat een oude man als koning Mark nooit een
vrouw als Isolde zou kunnen bekoren. Tijdens de tocht naar
huis gaat de wind liggen en moeten de mannen roeien. Hierdoor
krijgen zij dorst en drinken alle wijn op. Tristan, die met
Isolde praat wil nu voor haar wijn halen en vind alleen de
toverdrank, die zij samen opdrinken, waardoor zij verliefd
op elkaar worden. Op het schip beminnen zij elkaar.
Om ervoor te zorgen dat koning Mark er niet achter komt dat
Isolde geen maagd meer is, vraagt zij aan Brangwaine om haar
plaats tijdens de huwelijksnacht in te nemen. Brangwaine stemt
hiermee in en tijdens de huwelijksnacht neemt zij de plaats
in van Isolde, zonder dat koning Mark het merkt.
Koning Mark op reis door
het woud Gedurende de tijd die volgt, ontmoeten Tristan
en Isolde elkaar regelmatig in het geheim, maar ze worden
steeds onvoorzichtiger. Koning Mark stelt Isolde twee
keer op de proef, maar twee keer weet zij dit te weerleggen,
tot op een gegeven moment de koning Tristan vraagt om
het hof te verlaten om zo de lasterpraatjes uit de wereld
te helpen. Na enige tijd zien zij elkaar weer regelmatig
bij een beek in de kasteeltuin. Melot, een dwerg die er
op uit is Tristan ten val te brengen, licht de koning
in en op een avond hebben zij zich samen in de tuin verscholen
om Tristan en Isolde te betrappen.
In het weerspiegelende water van de beek ontdekt Tristan het
gezicht van koning Mark. Hij weet Isolde te waarschuwen, waarop
zij vervolgens een gesprek voeren over het onrecht wat hun beiden
wordt aangedaan. De koning die het gesprek hoort, is nu overtuigd
van hun onschuld en laat Tristan terugkomen naar het hof.
De edelen weten echter onder dwang van oorlog koning Mark
zover te krijgen , dat deze een val voor Tristan uit te zetten.
De koning zal Isolde alleen met Tristan in de slaapkamer alleen
laten, waar Melot de dwerg meel strooit om Tristan te kunnen
betrappen aan de hand van zijn voetafdrukken in het meel.
Aangezien Tristan deze list doorziet, springt hij uit zijn
eigen bed in dat van Isolde. Helaas begint een oude beenwond
hierdoor te bloeden, zodat de lakens bevlekt worden en er
een bloedspoor tussen de twee bedden ligt. Aldus op heterdaad
betrapt, worden Tristan en Isolde veroordeeld tot de brandstapel.
Op weg naar de terechtstelling weet Tristan te Ontsnappen
door uit het raam van een kapel te springen.
Nadat koning Mark van de ontsnapping van Tristan gehoord
had, besluit hij om Isolde direct naar de brandstapel te brengen,
zodat Tristan haar niet zou kunne bevrijden. Vlak voordat
zij de brandstapel op moet, komt een groep leprozen vragen
of zij Isolde niet mogen hebben. Koning Mark vindt dit een
betere straf en geeft Isolde mee.
Tristan, die inmiddels zijn wapens en zijn paard van Gouvernail
heeft teruggekregen, zit in het struikgewas naar het gebeuren
te kijken en weet even later Isolde uit handen van de leprozen
te bevrijden, waarna ze samen het woud in vluchten. Na een
aantal maanden gaat koning Mark op reis en moet door het woud
waar Tristan en Isolde zich schuilhouden. Hij treft ze hier
beiden slapend aan met het zwaard van Tristan tussen hen in.
In plaats van ze te doden, zoals hij van plan is, verwisselt
hij zijn eigen zwaard met dat van Tristan en zijn ring met
die van Isolde.
Nadat wakker te zijn geworden, merken ze dat koning Mark langs
is geweest en vluchten ze verder het bos in. Tristan, die
ziet hoe uitgeput Isolde is, brengt haar bij de kluizenaar
Ogrin, op wiens voorspraak Isolde terugkeert naar het hof
van koning Mark.
De
baronnen blijven er op aandringen dat de koningin haar
onschuld voor het overspel zal bewijzen. Koning Mark
stemt hier met tegenzin mee in, maar Isolde ziet nu
een kans om de baronnen definitief de mond te snoeren.
Men besluit dat Isolde zich aan een Godsoordeel zal
onderwerpen. Bij dit Godsoordeel zal naast koning Mark
ook koning Arthur aanwezig zijn. Op de dag van het oordeel
komt Isolde over een rivier aanvaren en hier laat zij
zich door Tristan, die vermomd is als pelgrim, aan wal
brengen, naar de plaats waar zij de eed af moet leggen.
Hier zweert Isolde met een gerust hart, dat geen man
haar ooit heeft omarmd, behalve haar echtgenoot en de
pelgrim.
Hierna weet Tristan dat Isolde veilig is en maakt zich
dan verdienstelijk aan het hof van de koning van Bretagne.
Hij sluit hier vriendschap met diens zoon Kaherdin.
In de hoop zijn geliefde Isolde te vergeten, trouwt
hij met Isolde met de witte handen, de dochter van de
koning van Bretagne.
Na enige tijd wil Tristan weten hoe het met Isolde goed gaat
in Cornwall en keert terug, verkleed als nar. In eerste instantie
herkent Isolde hem niet, maar de hond van Tristan die Isolde
bij haar heeft gehouden, herkent hem wel. In deze vermomming
kan Tristan enige weken doorbrengen aan het hof in gezelschap
van Isolde.
Na weer te zijn teruggekeerd naar Bretagne, raakt hij gewond
door een vergiftigde pijl. Hierop verteld Tristan aan Kaherdin
het hele verhaal van Isolde van Cornwall en dat hij verliefd
op haar is. Ook verteld hij dat deze in staat is om hem te
genezen van de wond met het gif. Nu begrijpt Kaherdin ook
de woorden van zijn zuster, dat als Tristan en zij bij zee
zijn, het water dat haar dijen natspat stoutmoediger is dan
haar echtgenoot. Kaherdin gaat naar Cornwall om Isolde te
halen. Afgesproken wordt dat het schip bij terugkomst een
wit zeil zal voeren als Isolde aan boord is en een zwart zeil
als zij verstek laat gaan.
Ofschoon Tristans geliefde aan boord is, meldt zijn echtgenote
dat het schip een zwart zeil draagt, waarop Tristan sterft.
Als Isolde merkt, dat zij te laat is gekomen, volgt zij hem
in de dood.
Nadat Brangwaine alles aan koning Mark heeft uitgelegd over
de toverdrank, besluit deze om ze samen in Cornwall te begraven
en de takken van de planten op hun graf verstrengelen zich.